|
Birinci Kısım-
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Madde 1 – Amaç
Madde 2 – Kapsam
Madde 3 - Tanımlar
İkinci Kısım -
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 5 - Satıştan Kaçınma
Madde 6 - Taksitli Satışlar
Madde 7 - Kampanyalı Satışlar
Madde 8 - Kapıdan Satışlar
Madde 9 - Kapıdan Satışlarda
Satıcının Yükümlülüğü
Madde 10 - Tüketici Kredisi
Madde 11 - Süreli Yayınlar
Madde 12 - Etiket
Madde 13 - Garanti Belgesi
Madde 14 - Tanıtma ve Kullanma
Kılavuzu
Madde 15 - Servis Hizmetleri
Madde 16 - Ticari Reklam ve İlanlar
Madde 17 - Reklam Kurulu
Madde 18 - Zararlı ve Tehlikeli Mal
ve Hizmetler
Madde 19 - Kalite Denetimi
Madde 20 - Tüketicinin Eğitilmesi
Üçüncü Kısım -
Tüketici Kuruluşları
Madde 21 - Tüketici Konseyi
Madde 22 - Tüketici Sorunları Hakem
Heyeti
Dördüncü Kısım-
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Madde 23 - Tüketici Mahkemeleri
Madde 24 - Üretimin, Satışın
Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 25 - Ceza Hükümleri
Madde 26 - Cezalarda Yetki, İtiraz
ve Zamanaşımı
Beşinci Kısım-
Çeşitli Hükümler
Madde 27 - Denetim
Madde 28 - Laboratuar
Madde 29 - Ödenek
Madde 30 - Diğer Hükümler
Madde 31 - Yönetmelikler ve
Düzenlemeler
Madde 32 - Kaldırılan Hükümler
Madde 33 - Yürürlük
Madde 34 - Yürütme
BİRİNCİ KISIM -
Amaç, Kapsam, Tanımlar Madde
1 - Amaç
Bu Kanunun amacı, ekonominin
gereklerine ve kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık ve
güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı,
eğitici, zararlarını tazmin edici, çevresel tehlikelerden
korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki
politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik
etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Madde 2 - Kapsam
Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen
amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan
birini oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kapsar.
Madde 3 -
Tanımlar
Bu Kanunun
uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret
Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret
Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır
eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret ya da menfaat
karşılığında yapılan bedeni ve/veya fikri faaliyetleri,
e) Standart: Türk standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti
özel amaçlarla satın alarak nihai olarak kullanan veya tüketen
gerçek veya tüzel kişiyi,
g) Satıcı: Kamu kurum ve
kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve hizmet sunan
gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı-Üretici: Kamu kurum ve
kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal
veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini
yahut ara mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin
korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf ve tüketim
kooperatiflerini, İfade eder.
İKİNCİ KISIM -
Tüketicinin Korunması ve Aydınlatılması
Madde 4 - Ayıplı
Mal ve Hizmetler
Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve
kullanma kılavuzunda yer alan veya satıcı tarafından vaadedilen
veya standardında tespit edilen nitelik ve/veya niceliğine
aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini
veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan
kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya
hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun
anlaşılması halinde; tüketici, malı teslim aldığı tarihten
itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya geri
vererek değiştirilmesini veya ödediği bedelin iadesini veya
ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini ya da
ücretsiz olarak tamirini talep edebilir. Tüketici bu taleplerden
herhangi birisini tercihte serbesttir. Satıcı tüketicinin tercih
ettiği bu talebi yerine getirmekle yükümlüdür. Ayıplı maldan
ve/veya ayıplı malın neden olduğu her türlü zarardan dolayı
tüketiciye karşı satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve
ithalatçı, müştereken ve müteselsilin sorumludurlar. Satılan
malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan
kaldırmaz. Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp
tüketiciden hile ile gizlenmişse, satıcı 15 gün içerisinde
kendisine başvurulmadığını öne sürerek sorumluluktan kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise, ayıplı
maldan ve ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan dolayı
açılacak davalar, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa bile malın
tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık zaman aşımına
tabidir. Ancak satıcı, satılan malın ayıbını tüketiciden hile
ile gizlemiş ise, 2 yıllık zaman aşımı süresinden yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.
Ayıplı hizmetin yeniden görülmesi imkânsızlaşmışsa veya amaca
aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise, bedel iadesinde
tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indirim
yapılır. Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler
hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz. Satışa sunulacak
kullanılmış, tamir edilmiş veya ayıplı mal üzerine veya
ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından alıcının kolaylıkla
okuyabileceği şekilde "Özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket
konulması zorunludur. Bu durum, tüketiciye verilen fatura, fiş
veya satış belgesi üzerinde de gösterilir. Yalnızca ayıplı mal
satan veya işyerinin bir kat ya da reyon gibi bir bölümünü
sürekli olarak ayıplı mal satışına tahsis etmiş olan satıcılara
yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz.
Madde 5 -
Satıştan Kaçınma
Üzerinde "numunedir" veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticari bir kuruluşun
vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde
teşhir edilmesi, onun stokta bulunduğu anlamına gelir. Satıcı
teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz. Satılmadığı halde
satılmış gibi gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir
sebep olmaksızın kaçınılamaz. Satıcı, bir mal veya hizmetin
satışını, o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen
miktar, sayı, ebat veya süresi kadar satın alınması ya da başka
bir malın veya hizmetin satın alınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar, sayı, ebat ya da süre
koşuluyla satılması, teamül, ticari örf veya adetten ise, üçüncü
fıkra hükmü uygulanmaz.
Madde 6 -
Taksitli Satışlar
Taksitli satışlarda; tüketici,
borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir.
Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak
şartıyla bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir.
Her iki durumda da satıcı, ödenen miktara göre gerekli faiz
indirimini yapmakla yükümlüdür. Satıcı, taksitlerden birinin
veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün ifasını
talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa
edilmemiş bir ediminin üzerinden en az dört hafta geçmiş olması
ve satıcının en az bir haftalık bir süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması koşullarıyla kullanılabilir. Taraflarca
belirlenen ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya
hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir şekilde arttırılamaz.
Taksitli satışlarda satıcı, aşağıdaki bilgileri yazılı olarak
bildirmek ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir
nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış
fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte
ödenecek toplam satış fiyatı,
c) Faiz miktarı, faizin
hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faiz oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Madde 7 -
Kampanyalı Satışlar
Gazete, radyo, televizyon ilanı
vesaire yollarla halka duyurularak düzenlenen kampanyalara
iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin bilahare
teslim edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan
satışlarda, ilan ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin
teslimatının zamanında yapılmaması, fiyat, nitelik ve miktarında
anlaşmalara aykırı davranılması durumunda, satıcı, bayi, acente,
temsilci, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken ve
müteselsilen sorumludur. Kampanyalı satış olarak
nitelendirilemeyen ancak, malın veya hizmetin bilahare teslim
veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar da
birinci fıkra hükmüne tabidir. Kampanyalı satışlarda satıcı, 6.
maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak,
"kampanya bitiş tarihi" ve "malın veya hizmetin teslim veya
yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı
olarak vermekle yükümlüdür. Taksitle yapılan kampanyalı
satışlarda, 6. maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri de
uygulanır.
Madde 8 - Kapıdan
Satışlar
Kapıdan satışlar; işyeri, fuar,
panayır gibi satış mekânları dışında, önceden mutabakat
olmaksızın yapılan değeri 1.000.000 Türk Lirasını aşan, tecrübe
ve muayene koşullu satışlardır. Bu tür satışlarda; tüketici,
yedi günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar malı, kabul
veya hiçbir gerekçe göstermeden, reddetmekte serbesttir. Satıcı
almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukuki
işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi, cayma
bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü mektup ya da noter
aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi tarihinden
itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye iade etmekle ve 20 gün
içerisinde de malı geri almakla yükümlüdür.
Tüketici, malı kendisine teslim
anındaki durumu ile geri vermekle ve kullanım söz konusu ise,
kullanma dolayısıyla malın ticari değerindeki kaybı tazminle
yükümlüdür. Malın tüketicinin zilyedinde bulunması, başlı başına
bir değer azalmasını ifade etmez. Mal veya hizmetin iadesi
imkânsızlaşmış veya iade amaca aykırı hale gelmişse tüketici, bu
mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya
ödemekle yükümlüdür. Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında
satışa sunması, teamül, ticari örf veya adetten ise, bu madde
uygulanmaz. Taksitle yapılan kapıdan satışlarda, ayrıca 6. madde
hükümleri de uygulanır. Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000
liralık değer, her yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik
Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen
ortalama fiyat artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her
yıl Aralık ayı içinde Resmi Gazetede ilan edilir.
Madde 9 - Kapıdan
Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Kapıdan satışlarda satıcı,
hazırladığı sözleşme, fatura veya tesellüm makbuzu ile birlikte
en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış "Tüketicinin hiçbir
hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe
göstermeksizin yedi gün içerisinde malı reddederek alım-satım
işleminden cayma hakkının var olduğunu ve cayma ihbarının
satıcıya bildirimi tarihinden itibaren on gün içinde de
tüketicinin vermiş olduğu bedelin, kıymetli evrakın ve
tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her türlü
belgenin satıcı tarafından iade edileceğini bildiren bir
belgeyi; sahip olduğu hakların kendisine anlatıldığını, cayma
hakkını açıklayan belgenin kendisine teslim edilip satıcının
açık adresinin bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici
tarafından da imzalanmış olan bir tutanak karşılığında
tüketiciye vermekle yükümlüdür. Satıcı tüketiciden almış olduğu
imzalı belgeyi bir uyuşmazlık halinde mahkemeye ibraz etmekle
yükümlüdür. Satıcının bu belgeyi ibraz edememesi halinde,
satıcının bu belgede belirtilmiş olan borçlarını yerine
getirmemiş olduğu kabul edilir.
Madde 10 -
Tüketici Kredisi
Tüketicilerin banka veya benzeri
finans kurumlarına bir mal veya hizmeti satın almak amacıyla
tüketici kredisi almak için başvurmaları durumunda banka veya
finansman kuruluşları ile tüketiciler arasında yazılı bir
sözleşmenin yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının da
tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen
sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde
tüketici aleyhinde değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri, anapara, faiz,
fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla
birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin
hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce
kapatılmasına ilişkin şartlar, aranır.
Tüketici, banka veya finans
kurumlarına borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği
gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit
ödemesinde de bulunabilir. Her iki durumda da banka veya finans
kurumları, ödenen miktara göre gerekli faiz, komisyon indirimini
yapmakla yükümlüdürler. Banka veya finans kurumlarının, tüketici
kredisini, belirli bir mal veya hizmetin satın alınması ya da
belirli bir satıcı ile yapılacak hukuki işlem koşulu ile
vermeleri durumunda bunlar, satılan malın ayıbından ötürü
tüketiciye karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu
olurlar.
Madde 11 - Süreli
Yayınlar
Süreli yayınlara abone olan
tüketiciler, abonelik sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe
ilişkin koşullara aykırı davranılması halinde, abone işlemlerini
yapan sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini yazılı
olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son
verebilirler. Yayıncı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir
kesinti yapmaksızın 15 gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Tüketicinin aboneliğe son verme isteği; yazılı bildirimin
satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda 15 gün,
haftalık yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda 3 ay sonra yürürlüğe
girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk
yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Madde 12 - Etiket
Ticaret konusu olan ve perakende
satışa arz edilen malların veya ambalajların yahut kaplarının
üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malın
menşei, cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket
konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan
listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması
zorunludur. Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler
de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır. Bakanlık, etiket ve
tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir
yönetmelikle düzenler. Belediyeler, bu madde hükümlerinin
uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle
görevlidirler.
Madde 13 -
Garanti Belgesi
İthalatçı veya imalatçı firmalar
ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için garanti
belgesi düzenlemek zorundadırlar. Garanti belgesinin tekemmül
ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu tüketicinin malı
satın aldığı satıcı, bayi, acente ya da temsilciliklere aittir.
Garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve asgari bir
yıldır. Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin faturanın
tarih ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını içermek
zorundadır. Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların,
garanti süresi içerisinde, gerek malzeme ve işçilik gerekse
montaj hatalarından dolayı arızalanması halinde malı işçilik
masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad
altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan
yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için gereken
azami sürenin aşılması hallerinde, tüketici, malın ücretsiz
olarak yenisi ile değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir.
Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine karşı
satıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken
ve müteselsilen sorumludurlar. Tüketicinin malı kullanım
kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan
arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak
zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için
gereken azami süreleri Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 14 -
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Sanayi mallarından ithal edilmiş
olanların, bakım, onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve
kullanım kılavuzlarının aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurt
içinde üretilenlerin bakım, onarım ve kullanılmasını gösterir
Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması
zorunludur. Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve
kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu Türk
Standartları Enstitüsü ile birlikte tespit ve ilanla
görevlidir.
Madde 15 - Servis
Hizmetleri
İthalatçı ve imalatçılar sattıkları
sanayi malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen
kullanım ömrü süresince, bakım, onarım ve servis hizmetlerini
yürütecekleri istasyonları kurmak ve yeterli sayıda teknisyen
kadrosu ile yedek parça stoku bulundurmak zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine
dair usul ve esasları Türk Standartları Enstitüsü ile müştereken
tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 16 - Ticari
Reklam ve İlanlar
Ticari reklam ve ilanların yasalara
ve genel ahlaka uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketici aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal
güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç
işlemeye özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve
ilanlar yapılmaz.
Madde 17 - Reklam
Kurulu
Ticari reklam ve ilanlarda uyulması
gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari
reklam ve ilanları incelemek ve inceleme sonucuna göre 16. madde
hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırmak, söz konusu
reklam ve ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzenlemek
hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli bir Reklam
Kurulu kurulmuştur. Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanı
sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır. Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği
ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğretim görmüş
ve iktisat, maliye, hukuk ve işletmecilik dallarından birinde
veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi bulunan kişiler
arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca bu
Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hâkimler arasından
görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon
Kurumu'nca görevlendirilecek bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun
reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim elemanları
arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabipleri Birliği Merkez
Konseyi'nin görevlendireceği bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin
görevlendireceği bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir
Gazeteciler Cemiyetlerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya
varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye
katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar
Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden
bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından
bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir
üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki
üye,
Olmak üzere 17 üyeden oluşur. Kurul
üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden
görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir
sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere üçüncü fıkra esasları
dâhilinde bir ay içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul ayda en az bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır. Kurul, Başkan dâhil en az
dokuz üyenin hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya
katılanların çoğunluğu ile karar verir. Kurul, gerekli görülen
hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere özel
ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev
yapmasını uygun göreceği kamu personeli, ilgili kamu
kuruluşlarınca görevlendirilir. Kurul üyeleri ile özel ihtisas
komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara verilecek huzur
hakkı ve kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur
ücreti Bakanlıkça belirlenir. Kurulun sekretarya hizmetleri
Bakanlık tarafından yerine getirilir. Reklam kurulunun
görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile sekretarya
hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından
çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Madde 18 -
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Tüketicinin kullanımına sunulan mal
ve hizmetlerin kişi ve çevre sağlığına zararlı veya tehlikeli
olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi
için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili
açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak
şekilde konulur veya yazılır. Bakanlık, hangi mal ve hizmetlerin
açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve bu bilgi
ve uyarıların şeklini ve yerini Türk Standartları Enstitüsü ile
birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
Madde 19 - Kalite
Denetimi
Bakanlık, tüketicinin can ve mal
güvenliği ile fizik ve çevre sağlığına ve bu konularda
bilgilendirilmesine ilişkin, standardına göre veya standardı
yoksa standarda esas teşkil etmek üzere belirlenecek özelliklere
göre yapılacak kalite denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin
belgelendirilmesi hakkındaki usul ve esasları, Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir. Ancak
2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Turizm Bakanlığından
belgeli ve belgelendirilecek tesisler bu uygulamadan muaftır.
Madde 20 -
Tüketicinin Eğitilmesi
Tüketicinin eğitilmesi konusunda
her derecedeki okulların ders programlarına Milli Eğitim
Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır. Tüketicinin eğitilmesi ve
aydınlatılması için kitap, mecmua ve broşür çıkarılmasına ve
tüketicinin bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda
programlar düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici
Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tespit ve ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM -
Tüketici Kuruluşları
Madde 21 -
Tüketici Konseyi
Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların tüketici lehine çözülmesi için
alınacak tedbirlerle, bu Kanunun uygulanmasına yönelik
tedbirlere dair görüşleri ilgili mercilere iletmek amacıyla,
Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık
görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli
Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Turizm ve Çevre
Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine
Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Devlet İstatistik
Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı,
Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk
Belediyecilik Derneği, İşçi Sendikaları Konfederasyonları,
Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yüksek Öğretim Kurulu,
Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis Odaları Birliği,
Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabipler Birliği, Türkiye Ziraat
Odaları Birliği, Milli Kalite Konseyi, Ahilik Araştırma ve
Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların
temsilcilerinin sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine
katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları gereken
asgari üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine
gönderecekleri temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak,
kamu kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir
şekilde Tüketici Konseyinin toplam üye sayısının %50'sinden
fazla olamaz. Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar
Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Madde 22 -
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde,
tüketiciler ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm
bulmak amacıyla belediyelerle koordineli olarak, en az bir
"tüketici sorunları hakem heyeti" oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir
memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti;
belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından
görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve
sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin seçeceği bir üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden
oluşur. Ticaret ve Sanayi Odası ya da ayrı ayrı kurulduğu
yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili
odaca görevlendirilir. Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı
il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en
büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülür. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun
sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince
re'sen doldurulur. Tüketici sorunları hakem heyetlerinin
vereceği kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri
sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet bedelinin
5.000.000 Tl'yi aşmadığı hallerde, bu heyetlerce verilmiş bir
karar olmaksızın tüketici mahkemelerine başvurulamaz. Bu parasal
sınır, her yıl 8 inci maddenin son fıkrasında gösterilen usul
çerçevesinde yeniden belirlenir.25 inci maddede cezai yaptırıma
bağlanmış hususlara ilişkin uyuşmazlıklar, tüketici sorunları
hakem heyetlerinin görev ve yetki kapsamı dışındadır. Tüketici
sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışması, usul ve
esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir
yönetmelikle düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM -
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Madde 23 -
Tüketici Mahkemeleri
Bu Kanunun uygulamasıyla ilgili
olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde
bakılır. Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve
Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir. Tüketici mahkemeleri
nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak
davalar her türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici
Mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü Muhakemeleri
Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre
yürütülür.
Madde 24 -
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Satışa sunulan bir seri malın
ayıplı olması durumunda Bakanlık veya tüketici örgütleri, ayıplı
seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış
amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılması için dava
açabilirler. Mahkeme, dava sonunda ayıplı malların toplatılması
kararını vermişse; ayıplı malın ve ayıbın niteliğine göre bu
malların, satıcıya iade edilip edilmemesine de karar verir.
Ancak, malların toplatılması için yapılan her türlü masraf,
aleyhine karar verilen kişi tarafından ödenmedikçe mallar
kendisine iade edilmez. Dava konusu malları satış amacıyla elde
etmiş olan üçüncü kişilerin açacakları rücu davaları da asıl
davaya bakan mahkemede görülür. Ayıplı malları satın alan
tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle tek
tek dava açma hakları saklıdır.
Madde 25 - Ceza
Hükümleri
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında,
5 inci maddenin birinci fıkrasına, 6 ncı maddenin üçüncü
fıkrasına, 7 inci maddenin üçüncü fıkrasına, 9 uncu maddenin
birinci fıkrasına, 10 uncu maddenin birinci fıkrasına ve 12 inci
maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırı hareket edenler
hakkında 5.000.000 lira para cezası uygulanır.8 inci maddenin
ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir ve ikinci fıkralarına, 14
üncü maddenin birinci fıkrasına, 15 inci maddenin birinci
fıkrasına, 27 inci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket
edenler hakkında 10.000.000 lira para cezası uygulanır. 16.
maddeye aykırı hareket edenler hakkında 200.000.000 lira para
cezası uygulanır. 16. maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın
yapan yazılı, sözlü, görsel vesair araçlar ile gerçekleşmiş ise,
cezanın on katı uygulanır. Bakanlık ayrıca ticari reklam veya
ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesini
ilgililerden ister. Bu isteğe rağmen 16. maddeye aykırılığın
devamı halinde, Bakanlık ticari reklam veya ilanın durdurulması
ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesi talebi ile tüketici
mahkemelerine başvurabilir. 18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı
hareket edenler hakkında 100.000.000 lira para cezası uygulanır.
Ayrıca 18 inci madde uyarınca mecburi standartına aykırı olarak
imal edilen malın, tüketicinin, can ve mal güvenliği ve sağlığı
ile doğrudan ilginin bulunması ve standartına intibak
ettirilmesinin imkansız olması hallerinde tüketici mahkemesi,
doğrudan veya Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve satışın
engellenmesi için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine
ve gerektiğinde tüketim ve kullanım amacıyla elinde
bulunduranlardan toplatılmasına karar verebilir. Bu fıkranın
uygulandığı hallerde, verilip kesinleşen işyeri kapatma karar
özetleri, büyük harfle yazılmak suretiyle ve kapatma süresi
kadar kalmak üzere kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine
yapıştırılır. Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet
Başsavcılığına bildirilir ve masrafı daha sonra faillerden
alınmak üzere Ankara, İstanbul, İzmir'de yayınlanan ve tirajı
yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca varsa
suç yerinde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan edilir.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, suçun aynı yıl
içerisinde tekerrürü halinde iki misli olarak uygulanır. Para
cezaları her yılın başında Türk Ceza Kanununun Ek 2 inci madde
hükümleri uyarınca arttırılır. Bu Kanunda yazılı fiiller
hakkında verilecek idari para cezaları, bu fiiller için diğer
kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel olmaz.
Madde 26 -
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
25. maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12
inci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırılık halinde
öngörülen cezalar belediye encümenlerince,
b) Üçüncü fıkrasında gösterilen
cezalar Bakanlık tarafından,
c) Diğer cezalar o yerin mülki
amiri tarafından verilir.Bu Kanunda düzenlenen her türlü para
cezası, idari niteliktedir.Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden
itibaren en geç yedi gün içerisinde yetkili idari mahkemesine
itiraz edebilir.İtiraz, idarece verilen cezanın yerine
getirilmesini durdurmaz ve zaruret görülmeyen hallerde evrak
üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır.
İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar kesindir.25
inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur. Bu
Kanunda düzenlenen idari para cezalarının verilmesine ilişkin
cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi bu Kanunun
hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar. Sürekli veya
tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin sona erdiği ya
da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar aleyhine
yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün
içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna
bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM -
Çeşitli Hükümler
Madde 27 -
Denetim
Bu Kanunun uygulanmasında, Bakanlık
müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce
görevlendirilecek personel; fabrika, mağaza, dükkan,
ticarethane, depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya
satılan veya hizmet sunulan yerlerde denetleme, inceleme ve
araştırma yapmaya yetkilidirler. Bu Kanunun kapsamına giren
hususlarda yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her türlü
bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı
kopyalarının verilmesi zorunludur.
Madde 28 -
Laboratuar
Bakanlık, bu Kanunun uygulanması
için laboratuarlar kurabilir veya Bakanlıkların Kurulu bulunan
laboratuarlarından istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak
resmi ve özel kuruluş laboratuarlarında bulunması gereken asgari
teknik özellikleri ilgili bakanlıklar ile müştereken tespit ve
ilanla görevlidir. Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında
alınan numunelerin tahlilleri resmi veya özel kuruluş
laboratuarlarında yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının
standardına aykırı çıkması halinde, buna ilişkin tüm giderler
üretici kişi veya kuruluş tarafından ödenir. Bu giderler, Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Kanun hükümlerine göre tahsil
olunur.
Madde 29 - Ödenek
Bu Kanunla kurulan Tüketici
Konseyi, tüketici sorunları hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun
kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair harcamalar,
Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Yeni
kurulacak ve sermayeleri en az yüz milyon Lira ve daha yukarıda
olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm ortaklıkların
sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde artan kısmın binde
ikisi nispetinde yapılacak ödemeler, TC Merkez Bankası nezdinde
açılacak bir hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan paraların
yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında görev alan kuruluşlar
tarafından, yüzde doksan beşi ise 4054 sayılı Kanunla kurulan
"Rekabet Kurumu" tarafından kullanılır.
Madde 30 - Diğer
Hükümler
Bu Kanunda hüküm bulunmayan
hallerde genel hükümler uygulanır.
Madde 31 -
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler,
Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili
kamu kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve tüketici
örgütlerinin görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık,
bu Kanunun uygulamasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde
gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Madde 32 -
Kaldırılan Hükümler
3489 sayılı Pazarlıksız Satış
Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal
Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların
Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun yürürlükten
kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1
Tüketici mahkemeleri kuruluncaya
kadar bu mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak
mahkemeleri, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
Madde 33 -
Yürürlük
Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay
sonra yürürlüğe girer.
Madde 34 -
Yürütme
Bu Kanun
hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. |
